وزیر خارجه با تاکید براین که «پیام‌هایی به شکل مستقیم، غیرمستقیم یا از طریق واسطه‌ها بین ما و طرف آمریکایی تبادل شده، اما هیچ‌گاه هیچ موضوعی غیر از موضوع هسته‌ای مورد گفتگو نبوده است»، خاطرنشان کرد: توافق قاهره دیگر نمی‌تواند مبنای همکاری ما با آژانس باشد.
به گزارش ایسنا، «سیدعباس عراقچی» در پاسخ به پرسش خبرنگاران درحاشیه نشست دیروز خود با سفرا و روسای نمایندگی خارجی مقیم تهران گفت: « در این جلسه درباره آثار و تبعات تصمیم اتخاذشده برای اجرای اسنپ‌بک توضیحاتی ارائه شد تا همگان در جریان باشند که کشورهای غربی در شورای امنیت چه شرایطی را پدید آوردند و چه مخاطراتی در پی آن ممکن است ایجاد شود، از جمله مشکلات حقوقی و سیاسی که به تبع این تصمیم به وجود خواهد آمد.»
وی همچنین تاکید کرد: «ایران همواره برای دستیابی به یک راه‌حل مذاکراتی منصفانه و متعادل تلاش کرده است، اما این کشورهای غربی بودند که به دلیل درخواست‌ها و مطالبات زیاده‌خواهانه و غیرمعقول خود، به این تلاش‌ها پاسخ منفی دادند.»
وزیر امور خارجه در پاسخ به پرسش ایسنا درباره چهار شرط آمریکا برای مذاکره با ایران ، گفت: «شرط‌هایی که در رسانه‌ها مدعی شدند گذاشته شده ، هیچ‌کدام رسماً به ما گفته نشده است.درماه‌های اخیر فقط درباره موضوع هسته‌ای با آمریکایی‌ها صحبت داشتیم؛ البته به‌صورت غیرمستقیم. .»
وی افزود: «در این تبادلات، پیشنهادهای ما کاملاً روشن بود و فکر می‌کنیم اگر به پیشنهاد ما توجه می‌شد و فرصت برای دیپلماسی به این شکل از بین نمی‌رفت یا محدود نمی‌شد، دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده و دیپلماتیک دور از دسترس نبود. اکنون هم چنین امکانی وجود دارد، به‌شرط آن‌که طرف مقابل با حسن نیت وارد مذاکراتی شود که منافع متقابل طرفین را در بر داشته باشد.»
عراقچی در ادامه اظهارنظر کرد: «تفاوت شرایط امروز با گذشته این است که یک موضوع جدید به آن اضافه شده است؛ اقدامی که در شورای امنیت انجام دادند. همان‌طور که پیشتر گفتم، این اقدام هرگونه مذاکره آینده را سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌کند و دستیابی به یک راه‌حل توافق‌شده را دشوارتر خواهد ساخت.»
وی تأکید کرد: «با این حال، وزارت امور خارجه به تلاش‌های خود برای پیشبرد دیپلماسی ادامه خواهد داد. از نظر ما، نقش دیپلماسی هیچ‌گاه قابل حذف یا نادیده گرفتن نیست. ما به تلاش‌های خود ادامه خواهیم داد، اما همان‌طور که گفتم، با توجه به تغییر شرایط—چه پس از تهدید و حمله نظامی و چه پس از اجرای اسنپ‌بک—مذاکرات آینده قطعاً مانند گذشته نخواهد بود.»
وزیر امور خارجه در پاسخ به سئوالی در ارتباط با همکاری‌های ایران و آژانس و وضعیت توافق قاهره گفت: « توافقی با آژانس درباره شکل جدید همکاری‌های بین ایران و آژانس امضا کردیم و دلیل آن هم کاملاً روشن بود. با توجه به تغییرات میدانی که صورت گرفته و حمله‌ای که به تأسیسات ما انجام شد، همکاری با آژانس مانند گذشته نمی‌توانست ادامه یابد. به‌دلیل تهدیدات امنیتی، نگرانی‌های امنیتی و ایمنی موجود، قطعاً لازم بود چارچوب جدید برای همکاری تعریف شود.
این دیپلمات عالی رتبه افزود: آژانس نیز با این موضوع موافق بود و پذیرفت که به چارچوب جدیدی نیاز است. چندین دور مذاکره میان ایران و آژانس صورت گرفت و در نهایت این گفتوگوها در قاهره به نتیجه رسید و توافق قاهره امضا شد.
با این حال، اکنون توافق قاهره دیگر نمی‌تواند مبنای همکاری ما با آژانس باشد و تصمیم ایران در تداوم همکاری‌ها با آژانس اعلام خواهد شد. همان‌طور که پس از امضای توافق در قاهره هم گفتم، اجرای اسنپ‌بک همه شرایط را تغییر داده است و ما با وضعیت جدیدی روبرو هستیم. همان‌گونه که حمله نظامی شرایط را تغییر داد، اکنون نیز تصمیمات جدیدی باید اتخاذ شود. از نظر من، توافق قاهره دیگر برای وضعیت موجود کارایی ندارد.
عراقچی با تأکید بر رویکرد صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران در زمینه برنامه هسته‌ای گفت: «برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران و نشان دادن حسن نیت جمهوری اسلامی در جهت دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده و مورد توافق که منافع ایران را نیز تأمین کند و همزمان اعتمادسازی به‌وجود آورد، هر مسیری را که باید می‌پیمود، پیموده ایم.
ما همکاری با آژانس را آغاز کردیم، گفتگوهای دیپلماتیک و رایزنی‌های لازم را انجام دادیم و پیشنهاد های سازنده، منصفانه و کاملاً متوازن ارائه دادیم. هیچ بهانه‌ای در دست کشورهای غربی وجود ندارد که ایران را متهم کنند به دوری از مذاکره یا عدم همکاری با آژانس. همچنین هیچ دلیل موجهی برای اجرای اسنپ‌بک وجود ندارد، همان‌طور که در گذشته هم هیچ توجیهی برای حمله نظامی به ایران وجود نداشت.»
ایران از حقوق خود کوتاه نخواهد آمد
وزیر خارجه ادامه داد: «جمهوری اسلامی ایران در عمل نشان داده و ثابت کرده است که به دنبال افزایش تنش یا درگیری نیست، به دنبال سلاح هسته‌ای نیست، بلکه صرفاً خواهان اعمال و حفظ حقوق مشروع خود است. ایران از حقوق خود کوتاه نخواهد آمد، اما در عین حال برای هر راه‌حلی که بتواند اعتمادسازی کند، آمادگی دارد.»
او با یادآوری وقایع چند ماه اخیر از جمله حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران گفت: «در زمان حمله نظامی پیشین، بیش از ۱۲۰ کشور جهان و تقریباً تمامی سازمان‌های بین‌المللی آن حملات را محکوم کردند و از جمهوری اسلامی ایران حمایت و اعلام همبستگی کردند، چراکه ایران در آن زمان به‌عنوان یک بازیگر خردمند و معقول در عرصه روابط بین‌الملل شناخته می‌شد و در حالی‌که مشغول مذاکره بود، هدف حمله قرار گرفت.»
وزیر امور خارجه تأکید کرد: «اکنون نیز بار دیگر نشان داده شده که جمهوری اسلامی ایران بازیگری خردمند، معقول و در عین حال هوشمند در عرصه روابط بین‌الملل است؛ از حقوق خود نمی‌گذرد، اما آماده هر راه‌حلی است که بتواند منافع متقابل طرفین را تأمین و اعتماد نسبت به ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران را تقویت کند.»
عراقچی در ادامه در پاسخ به سئوالی در ارتباط با نحوه تعامل ایران با سه کشور اروپایی و آینده تعامل با این کشورها گفت: «تجربه ثابت کرده است هیچ راه‌حلی جز دیپلماتیکِ مذاکره‌شده برای موضوع برنامه هسته‌ای ایران وجود ندارد.»
وی ادامه داد: «آنها در سال‌های اخیر بارها تهدید به حمله نظامی کردند و حتی امتحان هم کردند، اما دیدند که این مشکل با حمله نظامی قابل حل نیست. اروپایی‌ها نیز تهدید کردند که سازوکار اسنپ‌بک را اجرا می‌کنند و پاسخ ما همان بود که همان‌طور که حمله نظامی نتوانست راه‌حل نهایی برای موضوع هسته‌ای ایران باشد، اسنپ‌بک هم به همین ترتیب نخواهد توانست راه‌حل باشد و فقط روند مذاکرات را پیچیده‌تر و سخت‌تر می‌کند.»
وزیر خارجه افزود: «سه کشور اروپایی به خیال خودشان اهرمی در دست داشتند، اهرم اسنپ‌بک و تهدید به اجرای آن می‌کردند. حال این اهرم را به کار گرفتند و نتیجه‌اش را هم دیدند؛ هیچ اتفاقی نیفتاد که بتواند مشکلی را حل کند و صرفاً دیپلماسی را سخت‌تر و پیچیده‌تر کردند.»
وی تأکید کرد: «دیپلماسی هیچ‌وقت به پایان نمی‌رسد؛ دیپلماسی همیشه وجود دارد، اما اینکه چگونه با چه طرف‌هایی و در چه شرایطی انجام شود، محل بحث است. اکنون با شرایط کاملاً متفاوتی نسبت به گذشته روبرو هستیم. سه کشور اروپایی قطعاً نقش خود را کمرنگتر کرده و توجیه مذاکراتی با خودشان را تقریباً از بین برده‌اند. در هرگونه راه‌حل مذاکراتی آینده، تصور می‌کنم که این کشورها نقش بسیار کمتری از گذشته خواهند داشت.»
نشست «حقوق هسته‌ای در دوران صلح، جنگ و پساجنگ»
عضو پیشین تیم مذاکره کننده هسته‌ای تاکید کرد: تا وقتی غنی‌سازی هست، مذاکره و در دستور کار بین‌المللی و موضوع آژانس بودن هم وجود دارد، بنابراین نیاز است همواره در این مورد بحث و بررسی شود و با نگاه جامع به مذاکرات برویم.
به گزارش ایسنا، «حمید بعیدی‌نژاد» که دیروز در نشست «حقوق هسته‌ای در دوران صلح، جنگ و پساجنگ» در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران سخن می گفت افزود: اینکه مساله هسته‌ای به موضوع روزمره تبدیل شده یکی از نقایص است و در همین سطح هم می‌ماند. اینکه مردم درباره این مساله صحبت می‌کنند خوب است اما متاسفانه این موضوعات عمیق و ریشه‌ای بحث نمی‌شود. مثلا در اینکه قطعنامه‌های شورای امنیت درباره ایران ذیل فصل هفتم هستند یا نه، یک جریان می‌گوید نیست و جریان دیگر می‌گوید ذیل فصل هفتم است. چون نهادهای پژوهشی و دانشگاهی ما وارد مساله نشده اند و این موضوع مورد ابهام است.
وی ادامه داد: در سال ۱۹۹۵که سال مهمی در تمدید ان‌پی‌تی بود هیچ مقاله و مطلبی در رسانه‌های ما مطرح نبود تا اینکه وارد بحث مذاکرات هسته‌ای و برجام شدیم و این موضوع وارد سیاست روز شد و به عنوان یک کارشناس معتقدم این مساله نباید به سیاست روز تبدیل شود. این در حالی است که حدود۵۰ سال است که بحث‌های فنی و حقوقی درگیر این مسائل است و معتقدم ۵۰ سال دیگر هم درگیر این موضوعات خواهیم بود و از این رو نیاز است دانشگاه‌های ما به طور حرفه‌ای و علمی این موضوعات را مورد بررسی قرار دهند. در حالی که ایران بیشترین سهم را در بازرسی‌های اژانس دارد ولی در دانشگاه‌ها و محیط‌های آکادمیک درباره این موضوعات بحث نمی‌شود و این موضوعات در حلقه‌های کوچک مثل سازمان انرژی اتمی، وزارت خارجه و غیره مطرح می شود در حالی که پتانسیل زیادی در کشور به لحاظ عملی است که اساتید و پژوهشگران ما در این حوزه‌ها وارد شوند.
عضو پیشین تیم مذاکره کننده هسته‌ای تصریح کرد: به هر نحوی روی مساله غنی سازی توافق شود، پایان کار نخواهد بود. با توجه به برنامه کشور برای تولید انرژی هسته‌ای و ساخت راکتورهای کوچک و بزرگ خواه ناخواه مساله هسته‌ای ایران همچنان مورد بحث خواهد بود.
وی ادامه داد: در بحث حمله به تاسیسات ایران به یک مطالعه عمیق نیاز است و به عنوان کشوری که قربانی این حمله شدیم باید مقالات و جلسات زیادی برگزار شود و اینها را به اصولی که در نظام بین‌الملل قابل طرح باشد تبدیل کنیم و در مجامع بین المللی بتوانیم قوی ظاهر شویم. این که دنبال محکومیت باشیم خوب و امری بدیهی است، اما اینکه این مباحث به قواعد نظام‌مند تبدیل شود کار زیادی می‌خواهد. هیچ کس در ایران نیست که مخالف این مساله باشد که حمله به تاسیسات هسته‌ای امری خلاف قواعد است، اما برای تبدیل این موضوع به قانون باید ساعت‌ها و سالها کار دقیق علمی و سیاسی انجام شود تا به اصول بین‌المللی پذیرفته شده تبدیل شود. این کارشناس مسائل هسته ای گفت: ادعا ندارم اسنپ‌بک ۱۰۰ در صد بدون اشکال بود، اما اگر به روند مذاکرات توجه کنید؛ شاید هزار ساعت مورد بحث قرار گرفت و این موضوع با بهره‌گیری از یافته‌های بین‌المللی و اندیشمندانی که می‌آمدند و به بحث کمک می‌کردند به دست آمد. این طور نبود که یکشبه تهیه و تائید شود. در بحث اسنپ‌بک موضع ایران این بود قطعنامه‌های شورای امنیت از روز اول باید لغو شود واین در حالی بود که ۱+۵ مخالف آن بودند و می‌گفتند اینها طی سالها علیه ایران تصویب شده است و می‌گفتند بعد از اینکه اعتماد بین دو طرف ایجاد شد حاضر به لغو آنها هستیم و بعد از دو سال مذاکرات و بررسی‌های فراوان نهایت این تفاهم به دست آمد. وی گفت: تا وقتی غنی‌سازی هست مذاکره و در دستور کار بین‌المللی و موضوع اژانس بودن هم وجود دارد، بنابراین نیاز است همواره در این مورد بحث و بررسی شود و با نگاه جامع به مذاکرات برویم و در سطح افکار عمومی هم این مباحث پخته شود و از نگاه عمیق و غیرجناحی و سیاسی موضوع را بررسی کنیم و خودمان را آماده یک کارزار مهم کنیم.
شما چه نظری دارید؟